Bakanlıklar Arası  Örnek İşbirliği

Temel olarak göçmen kuşların göç sezonları ve rotaları ile ilişkili olan Kuş Gribi görülme riski ülkemiz için her zaman devam etmektedir.

Kuş gribi vakaları görüldüğü andan bu yana, Sağlık, Tarım ve Köyişleri ve Çevre ve Orman Bakanlıkları işbirliği içinde çalışmaya devam etmektedir.

Bakanlıklarımız tarafından yapılan hazırlık çalışmaları, çıkarılan mevzuatlar ve mücadeleye yönelik eğitimler ile malzeme alımları sayesinde ülkemiz kuş gribi ile mücadelede oldukça ileri bir düzeye gelmiştir.

Ülkemizde yapılan çalışmalar ile geliştirmiş olduğumuz etkili ve başarılı mücadele metotlarımız konu ile ilgili uluslar arası kuruluşlar tarafından takdirle karşılanıp tüm dünya ülkelerine örnek gösterilmektedir.

Başarılı çalışmalarımız mücadele boyutunda meyvelerini vermekte olup çeşitli ülkelerden kuş gribi mücadelesini öğrenmek için Bakanlıklarımızdan eğitim alma talepleri gelmektedir.

Kurumsal Düzenlemeler Ve Eşgüdüm

Ulusal seviyede eylem alanları

Bakanlıklar arası Grip pandemisini önleme ve kontrol sistemini, Başbakanlık tanımlar ve yönetir.

- Bakanlıklar, her zaman salgın sırasında kendi sektörlerine ait öncelikli görevlerin uygulanması için gerekli öngörü, planlama ve düzenlemeye tüm gerekli tedbirleri aşağıdaki konular için alıp garanti ederler:

• devlet planının önlemlerini yerine getirecek yeterliliğinin olduğunu garanti eder ve bir pandemi durumunda sağlık koruma yönü dahil, acil eylem planını daimi olarak günceller;

• sorumluluğu altındaki kamu olanakları için planların hazırlanmasını ve güncellenmesini, bakanlığına bağlı faaliyet sektörlerindeki uygulayıcıların bilgilendirilmesini sağlar ve onları devamlılık planlarının hazırlanması yönünde teşvik eder.

• halk arasından seçilen gruplara bildirim için belli alanlarla ilgili bilgiyi hazırlar; .

• kritik kaynaklar ve pandemi durumundaki mevcudiyetlerinin göstergelerinin yanısıra veriyi elde eden ve ileten bilgi kanallarını belirler;

- özellikle bir pandemi barış döneminde bozulma olması durumunda, güvenlik güçleri tarafından koruma talep edilecek faaliyetleri şu sebeple belirler;

- kendi yetki alanındaki imkanlar, ekipman ve levazımın yeterli miktarda bulunmasını ve gerekirse pandemi safhasının başlangıcından önce dağıtılmasını ve/veya pandemi boyunca bulunmasını sağlamak. Bunu başarmak için bakanlıklar:

• her çeşit koruyucu imkanlar açısından ihtiyaçlarını Sağlık Bakan’ına bildirir: maskeler, koruyucu malzemeler (her bakanlığın hesabına), aşılar ve sorumlu olduğu faaliyet sektörlerinin ihtiyaçları;

• Ulaştırma Bakanı’na öncelikli olarak sağlanacak tedariği (hidrokarbon, gıda, tıbbi ve sağlık ürünleri, temizlik ve hijyen ürünleri, içme suyu şebekeleri için klor, vb.) ve önerilen ulaştırma yollarını belirtir;

• Yetersiz eleman alımı durumunda toplum için tehlikeli olabilecek ve eleman azlığı durumunda güvenli hale getirilmesi gerekebilecek tesisleri belirler.

Tarım ve Köyişleri Bakanlığı

AI'nın yayılmasının önlenmesinde, hayvanlardaki hastalığın kaynağında kontrol edilmesi çok önemlidir. Ülke düzeyinde Tarım ve Köyişleri Bakanlığı , hayvan sağlığından sorumlu ilgili makamdır.

Türk veteriner mevzuatının ilgili EU müktesebatına uyarlanması ve diğer ülkelerin veterinerlik teşkilatları ile temasların sürdürülmesi de, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı'nın sorumluluklarından birisidir.

Tarım ve Köyişleri Bakanlığı'nın Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü, hastalık kontrol tedbirlerini planlar, düzenler ve uygular. Canlı kümes hayvancılığı, yumurta üreticiliği, kümes hayvanı eti ve et ürünlerinin üretiminin muayene ve denetiminden sorumludur.

Faaliyetlerini İl ve İlçe Müdürlükleri, Veteriner Kontrol ve Araştırma Enstitüleri  ve Gümrük ve Taaffuzhane Müdürlükleri  vasıtasıyla yürütür.

Koruma Kontrol Genel Müdürlüğünün 11 daire başkanlığı vardır; onlardan aşağıdakiler Kuş Gribi kontrolüyle ilgilidir:

• Hayvan Sağlığı Hizmetleri

• Halk Sağlığı Hizmetleri

• Hayvan Hareketleri ve Karantina Hizmetleri

• Gıda Kontrol Hizmetleri

• İlaç, Alet Hizmetleri

• Yem ve Gıda Tescil Hizmetleri

- kanatlılar ve hayvanlarda genel olarak grip varlığını gözetir. Düşük patojenli alt türlerin grip A viral suşların dolaşımını izler; damızlık sürülerin surveyini, gerekli sağlık koruyucu önlemlerin uygulanmasını sağlar ve Dünya Hayvan SağlığıTeşkilatı ile irtibat halinde dünyanın epidemiyolojik durumunu izler;

- gıda kaynaklarının tedariğini sağlar.

Bakanlık ayrıca şunlardan sorumludur:

- Avrupa Komisyonu’na bir hayvan hastalığının bulaşması risklerini kısıtlamayı amaçlayan önlemlerin incelenmesi;

- hayvan yetiştiricilerini, halk sağlığını koruyan kurallara uygunluk gerekliliği ile bilinçlendirecek düzenli eylemler;

- ulusal seviyede belirlenen bir modele göre bölümlere ayrılmış acil durumu planlarının detaylı olarak hazırlanmasının izlenmesi;

-karar verilir verilmez çiftçilik üzerine eğitim kurumlarının kapatılması.

Sağlık Bakanlığı

Sağlık Bakanlığı, insan sağlığından sorumlu yetkili makamdır. Aşağıda belirtilen Genel Müdürlükler; AI'ya ilişkin politikalar, stratejiler ve hizmetlerle yükümlüdür:  

• Temel Sağlık Hizmetleri GM (DSH GD) pandemi durumundaki faaliyet ve strateji planlamasından sorumludur; bir pandemi durumunda diğer kuruluşların faaliyetlerini koordine edecektir.

 • Refik Saydam Hıfzısıhha Merkezi Başkanlığı laboratuvar hizmetlerinin planlamasından sorumludur.

 • Hudut ve Sahiller Sağlığı GM, sınır kontrolünden ve Uluslararası Düzenlemeler çerçevesinde diğer ülkelerle işbirliği yapılmasından sorumludur.

- griple ilgili epidemiyolojik bir survey sağlar;

- bir pandemi durumunda, sağlık stratejisinin, özel veya kamu sektöründe çalışan bütün sağlık uzmanlarınca uygulanmasını sağlayan tüm önlemleri hazırlar;

- anayurt ve deniz aşırı Türk topraklarının yanı sıra yurt dışındaki Türk vatandaşları için iyi kalitede tıbbi idareyi sağlar; sağlık imkanlarında (beyaz planlar), ayakta tıbbi bakım vasıtasıyla bakım düzenlemesi için Türk toprakları ve deniz aşırı bölgelerde yerinde ve uygun önlemler konulmasını sağlar;

- hastalıktan koruyu ve tedavi edici ürün ve ekipman ve virüs veya ona karşı yönelmiş antikorların tespiti için testlerin rezervini oluşturur veya oluşturtur ve onların dağıtımı için planlar yapar;

- aşılama politikasını belirler; aşılama için planlar hazırlar ve pandemi aşısı, kuş gribine karşı aşı ve anti-pnömokok aşılarının yeterli tedariğinin olmasını sağlar; gerekirse ulusal topraklarda altyapı üretiminin güçlendirilmesini önerir;

- tıbbi imkanlar, ilaçlar (antiviral ilaçlar, immunoglobülinler, vs.), aşılar ve enjeksiyon olanaklarının üretim kapasiteleri, siparişleri ve tedariklerinin güncellenen bir kaydını tutar; bunların bir pandemi durumunda yeterli miktarda olmasını garantiler, ek ihtiyaçları hesaplar ve bunları karşılayacak tüm tedbirleri önerir; ara veya bitmiş ürünlerin tedariğine ilişkin ulusal bağımlılığı belirler ve bu bağımlılığı azaltacak bütün tedbirleri önerir;

- ulusal grip başvuru merkezlerini gözetir ve faaliyetlerini yönetir ;

- bir pandemi durumunda biyomedikal analiz laboratuarlarının düzenlenmesini planlar;

- pandemi aşı(lar)sının onaylanması için geçen zamanı azaltacak gerekli tedbirleri alır; 

- WHO ile ilgili olarak, özellikle hassas toplumlar ve belli meslek kategorileri için herhangi bir pandemi tehditinden ayrı olarak dönemsel gribe karşı aşılamayı teşvik eder;

- bir pandemi durumunda, virolojik güvenliği ve biyolojik ürünlerin (kan, aşı, vs.) erişebilirliğini sağlayacak kuralları tanımlar.

Çevre ve Orman Bakanlığı

Çevre ve Orman Bakanlığının 8 Genel Müdürlüğü vardır; Bunlardan:

• Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü; ilgili bakanlık, kurum, kuruluşlar ve sivil toplum örgütleriyle yapılacak hayvanların ve insanların korunmasına yönelik olarak yapılacak çalışmalarda, bu çalışmaları işbirliği içinde yapmak, yaptırmak, bu konuda yürütülen faaliyetleri desteklemek, ülke genelinde ve uluslararası tüm uygulayıcı kurum ve kuruluşların bu konudaki taleplerini değerlendirerek sonuçlandırmaktan sorumludur.

Özellikle Kuş Gribi hastalığının yabani kanatlılarda izlenmesi ve gözleminde, Türkiye'deki yabani kuşların Kuş Gribi'ndeki vektörel ve yayıcı rollerinin tespit edilmesi ile kontrolü ve mücadelesinde Tarım ve Köyişleri Bakanlığı  ile ortak çalışmaktadır.

Sanayi Bakanı ile işbirliği içinde personel azlığından dolayı tehlikeli hale gelmiş olan tesislerin işletilmesini güvenli hale getirme olasılığını öngörür. Kontamine veya başka türlü atıkların yönetiminin düzenlenmesine katkıda bulunur. Avcılar ve kuşbilimcilerin bilgilendirilmesini sağlar. Doğanın korunması ve avcılık faaliyetlerinin denetimi için uygun önlemler alır. Kanatlı hayvanların hareketlerine ilişkin sorumluluğu altındaki kamu tesislerini bilgilendirir.

Maliye Bakanlığı ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığı:

Diğer bakanlıklarla işbirliği içinde,

- fiyatları kontrol etmek ve dolandırıcılığa karşı mücadele etmek için gerekli ürünlerin tedariği ve dağıtımında önceliklerin idaresi için tedbirleri hazırlar.

- ekonomik göstergelerin gelişmesi ve toplanmasını koordine eder,

- firma devamlılık planlarının hazırlanması için çeşitli faaliyet sektörleriyle işbirliği içinde geliştirilen iyi uygulama rehberlerini yayınlar.

Bir pandemi esansında Sağlık Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, belirli bir biçimde tıbbi olmayan ancak halk sağlığı müdahalesine katkıda bulunan ürünlerdeki esas ihtiyaçları karşılaması için gerekli adımları atarlar: maskeler, korunma ve hijyen imkanları (kıyafetler, gözlükler, dezenfektanlar), tıbbi termometreler, vb. imalatçılarla işbirliği içinde planın uygulanması için gerekli korunmanın benimsenmesini teşvik ederler.

İçişleri Bakanlığı:

- devlet kamu görevlerinin eylemini yönetir ve koordine eder;

- kamu düzenini sağlar;

- acil sağlık hizmetlerinin hazırlanmasını sağlar;

- özellikle hastalara ve tecrit edilen bireylere yakın yardım hakkında yerel yetkilileri kendilerini hazırlamaları yönünde teşvik eder;

- Savunma ve Sağlık bakanlarıyla işbirliği içinde sağlık ürünleri ve koruyucu ekipmanın güvenliğini sağlar; sağlık kuruluşlarını, eczaneler ve özel doktorların güvenliklerini sağlar;

- pandemiyle ilgili her devlet haberleşmesini bölüm seviyesinde iletir.

Dışişleri Bakanlığı:

-Yurt dışındaki Türk vatandaşlarını olduğu kadar krizin uluslar arası yönünü kapsayanların da korunması ve bakılması için gerekli önlemleri hazırlar.

-Yabancı devletleri Türk sistemindeki gelişmelerle ile ilgili bilgilendirir ve gerekirse onlardan taleplerde bulunur. AB Üyesi Devletler, AB Konseyi ve Komisyonu’nun yanı sıra uluslar arası kuruluşlarla bilgi alışverişi 11. bölümde sunulan veriye göre yapılır.

-Sınır ötesi eşgüdüm mevcut mekanizmaların çerçevesinde sağlanır.

Milli Savunma Bakanlığı:

Ulusal sistemin hazırlanmasında yer alır ve stratejik askeri görevleri koruyacak gerekli bütün tedbirleri alır ve bir pandemi durumunda, alçalmış modda ve pandemiden kaynaklanan yıpranma içinde bakanlığın operasyonunda mevcut sayıların sınırlarında sivil savunma görevleri içinde Silahlı Kuvvetlerin katılımını sağlar.

Adalet Bakanlığı:

Pandemi kriz yönetiminden sorumlu yetkililerce belirlenen mevzuatın gözetilmesini sağlayan ceza politikasının unsurlarını hazırlar.

Ulaştırma Bakanlığı:

Ekonomik hayat için vazgeçilmez ürünlerin dağıtımı için tedbirler ve Devlet veya Devlet temsilcilerince kararı verilen toplu taşımayı kısıtlayacak her önlemi hazırlar; taşıt işletmecileri ve yolcuların bilgilendirilmesini sağlar.

Kültür ve Turizm Bakanlığı:

Seyahat acentalarının bilgilendirilmelerini sağlar.

Denizcilik Müsteşarlığı:

Planın hazırlanmasında deniz aşırı bölgelerin dikkate alınmasını garanti eder ve deniz aşırı ve ana Türk toprakları için aynı seviyede ekipman tedariği ve tıbbi bakımın sağlanması ilkesine göre uygulanmasını garanti eder. Bu şartları taleplerine eklemekle ilgilenen bakanlıklara bağlıdır.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlğı:

Salgın riski, grip pandemisi ve uygulanmasını kendisinin kontrol ettiği koruyucu tedbirlerle ilgili firmaların bilgilerine katılır. Bunu sağlamak için iş teftişi hizmetlerini seferber eder. Gerekirse, iş mevzuatının uyarlamalarını önerir. Sağlık hizmetlerinin istihdamına dair bilgi ve seferberlik sağlar. Kendi ülkesi içinde sosyal transferlere ait ödemenin devamlılığını sağlar ve ilgili diğer bakanlıklarla, özellikle de Maliye, sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile işbirliği içinde durum tarafından gerekli kılınan istihdam yardım hizmetlerini seferber eder.

Milli Eğitim Bakanlığı:

Öğrencilerin genel sağlık eğitimini ve okul sağlık uzmanlarının bilgisini sağlar. Kapanmanın uygulanmasından ve bölgesel yetkililerle işbirliği içinde planın bir parçası olarak eğitim kurumlarının kullanılmasından sorumludur. Kurumların kapalı olduğu sırada eğitimin sürdürülmesini sağlar ( uzaktan öğrenim yoluyla).

Spordan sorumlu Devlet Bakanlığı:

Sporcular topluluğu, gençler ve eğitici derneklerin bilgisini sağlar. Normal faaliyetlerin askıya alınmasından ve planın bir parçası olarak kendi sorumluluğu altındaki ulusal kamu tesislerinin kullanımından sorumludur.

Başbakanlık Acil Durum Yönetimi Genel Müdürlüğü

Başbakanlık Acil Durum Yönetimi Genel Müdürlüğü, Başbakanlık Kriz Kontrol Merkezi'nin sekretaryası olarak hareket eder ve diğer kamu kuruluşlarıyla eşgüdümden sorumludur.

Türkiye Zoonoz Milli Komitesi

TZMK zoonoz hastalıkların önlenmesi ve kontrol edilmesinde yapılacak etkin işbirliğini kolaylaştırmak amacıyla 11 Kasım 1991'de imzalanan bir protokolle Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı tarafından kurulmuştur. Üyeleri; Bakanlıklar, Devlet kurumları ve medya temsilcilerinden oluşur. Yıllık faaliyet programını, çalışma ilke ve uygulamalarını gözden geçirmek üzere yılda en az iki kere toplanırlar.

Uluslararası kuruluşlar ve Sivil Toplum Örgütleri

Uluslararası kuruluşlar ve Sivil Toplum Örgütleri , ortak bilimsel araştırmalar, seminerler, konferanslar, toplum eğitimleri, gönüllüler ve Bakanlıklara yapılan destekleri içeren teknik yardımlar sağlarlar.

Önleme Ve Kontrolüyle İlişkili Olan İl Düzeyındekı İdari Yapılar

1. Veteriner Kontrol ve Araştırma Enstitüleri

Bölgesel olan sekiz adet Veteriner Kontrol ve Araştırma Enstitüsü, virüs izolasyonu yapabilme kabiliyeti olan laboratuvar hizmetlerini sağlarlar. Bunlardan Bornova, Pendik ve Etlik Enstitülerinde, virüsün ileri teşhisi ile görevli AI laboratuvarları bulunmaktadır. Ulusal referens laboratuvarı Bornova Veteriner Kontrol ve Araştırma Enstitünde bulunmaktadır.

2. İl ve İlçe Müdürlükleri

Türkiye'nin 81 ilinin her birinde, Hayvan Sağlığı Birimini ve Kontrol Birimini de içeren bir İl Müdürlüğü vardır. Hayvan Sağlığı Birimi, hayvan hastalıklarının önlenmesi ve kontrolünden sorumludur. Kontrol Birimi, gıda üreten, ambalajlayan ve / veya satan şirketleri, kamu sağlığını korumak amacıyla denetler. Gıda güvenliği sertifikası da verir. Ek olarak, ilin her ilçesinde İlçe Müdürlükleri bulunmaktadır.

3. Gümrük ve Taaffuzhane Müdürlükleri

Kapıkule/Edirne, Ağrı/Gürbulak, Cilvegözü/Hatay, İzmir ve Mersin'de yerleşik beş Gümrük ve Taaffuzhane Müdürlüğü bulunmaktadır. Bunlar, AI enfeksiyonunun, tavukçuluk ve kümes hayvanı ürünlerinin ithalatı yoluyla bulaşmasının önlenmesinde önemli bir rol oynarlar.

4. Veteriner Sınır Kontrol Merkezleri

Türkiye'de şu an EU standartlarına uygun sadece bir VSKM, İstanbul Sabiha Gökçen Havaalanı'nda bulunmaktadır. Dört kara hududu geçiş yerinde ve iki deniz limanında yenilerinin yapılması planlanmaktadır.

5. Hayvan Sağlığı Kontrol Komisyonları

Hayvan sağlığını korumak, bulaşıcı hayvan hastalıklarıyla mücadele etmek ve hayvan hareketlerini kontrol etmek amacıyla il, ilçe ve köy düzeylerinde Hayvan Sağlığı Kontrol Komisyonları bulunmaktadır. İl komisyonlarını Vali yönetir ve Belediye Başkanı, Sağlık Müdürü, Bakanlık il Müdürü ile Ticaret Odaları'nın, Ziraat Odası'nın, Veteriner Odası temsilcisi, Jandarma'nın ve Hayvan Sağlığı Birimi'nin Başkanlarından oluşur. Hayvan Sağlığı Şube Müdürü, faaliyetleri koordine eder.