TAVUKÇULUK ÜRETIM SEKTÖRÜ PROFILI

Türkiye'de yaklaşık iki milyon insan, tavukçuluk ürünlerinin üretimini, işlemesini ve ticaretini yapmak suretiyle, tavukçuluk sektöründen gelir elde etmektedirler.

Ülkemizde yaklaşık 16.000 ticari kümes bulunmaktadır: Bunlarda 12.000 adedi broiler çiftliği, 2.800 adedi yumurta üretim çiftliği ve 1.000 adedi de damızlık çiftliklerdir.

En büyük damızlık çiftliği, yılda 100 milyon kuluçka yumurtası üretebilmekte ve Doğu Avrupa ile Orta Doğu'ya ihraç etmektedir. Ticari sürüler genellikle Batı Türkiye'de bulunmakta ve hemen hepsi kapalı tutulmaktadır. İşletmelerin faaliyetleri için resmi izin gerekmektedir ve düzenli veteriner muayene ve kontrolüne tabidirler.

Ticari sektörün yaklaşık 3 milyar ABD $ olan yıllık cirosu, onu Türkiye'nin tarım / sanayi sektörleri arasında en gelişmiş olanlarından birisi yapmaktadır.

KANATLI ETİ SEKTÖRÜ (2006 YILI)   

MEVCUT DURUM

Türkiye’de Kanatlı sektörü, 1990 yılında 217 bin ton üretim seviyesinde iken, 2000 yılında 752 bin ton, 2006 yılında 1.032.000 ton üretim düzeyine ulaşmıştır. 2006 yılı kanatlı eti üretiminin 946 bin tonu piliç eti, 46 bin ton hindi eti, 40 bin ton çıkma tavuk ve diğer kanatlı etleridir. Üretim miktarı bakımından kırmızı eti geçmiş olan kanatlı eti sektörü ülkenin bir numaralı hayvansal protein kaynağı durumuna erişmiştir. Türkiye’nin hayvansal protein açığını kapatmada en etkili çözüm piliç eti ve hindi eti üretimidir. Kanatlı eti ülkemiz insanlarının dengeli beslenmeleri için stratejik öneme sahiptir.

Piliç eti üretimi

2004 yılı üretim büyüklüğüne göre, Türkiye, 943 bin ton piliç eti üretimiyle dünya ülkeleri arasında 14. sırada yer almıştır.

Kırmızı et üretiminin giderek azalmasıyla ortaya çıkan hayvansal protein açığı, tavuk eti üretimindeki artışlarla dengelenebilmiştir. Fert başına piliç eti tüketimi 1990 yılında 3,8 Kg iken, 2005’te 14 kg’a yükselmiş ve halen de bu seviyeyi muhafaza etmektedir. AB ülkelerinde ise ortalama tüketim 26 kg/kişi’nin üzerindedir.

Ekonomik katkı ve istihdam

Sektörde yaklaşık 12.650 adet broiler, 2.800 adet de yumurta kümesi mevcuttur. Yaklaşık 500.000 kişinin (üretici çiftçi, sektörle ilgili esnaf, yem, ilaç, yan sanayi, nakliye, pazarlama dahil) istihdam edildiği sektörden geçimini sağlayan insan sayısı (bu kişilerin ortalama 4 kişilik bir aile sahibi oldukları varsayıldığında) yaklaşık 2 milyon kişidir. Sektörün yıllık cirosu 3 milyar ABD Doları civarındadır.

Kapasite kullanımı

Türkiye’nin günlük (çift vardiya) kanatlı eti üretim kapasitesi yaklaşık 4.000 Ton, yıllık kapasitesi de 1.250.000 Ton’dur.

Kesimhane ve yetiştirme kümeslerinde 2006 yılı kapasite kullanım oranı yaklaşık %80’dir.

Kanatlı etinde üretim kalitesi

Kanatlı eti üretiminde teknolojik seviye, AB Standartlarına ulaşmıştır. 2003 yılı Eylül ayında AB’den gelen teknik heyet, 6 kesimhanemizi incelemiş ve standartlara uygunluk bakımından olumlu rapor vermiştir. Bu raporda, Topluluğun piliç eti ithalatı yapması uygun görülen üçüncü ülkeler listesine, Türkiye’nin de girebileceği net olarak ifade edilmiştir.

2005 yılının Ocak ayında başka bir teknik heyet ülkemize gelmiş, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın AB’ye gönderdiği “Kalıntı İzleme Planı”nın ülkemizdeki uygulamalarını incelemiştir. Laboratuarlarda ve işletmelerde tetkikler yapılmış, ilaç, hormon ve ağır metal kalıntılarının tespiti için Bakanlığın mevcut uygulamaları ile AB’ye gönderilen Kalıntı İzleme Planına uygunluk irdelenmiştir. AB Heyeti, Kalıntı İzleme konusunda sağladığı gelişmelerden dolayı Bakanlığa takdirlerini iletmiştir. İnceleme heyeti Nisan 2005 tarihli final raporunda vurguladığı “Kalıntı kontrolleri için, genel anlamda AB şartlarıyla uyumlu bir çerçeve artık mevcuttur.” ibaresiyle olumlu görüş bildirilmiştir.

AB Komisyonu SANCO (Halk Sağlığı ve Tüketiciyi Koruma Genel Müdürlüğü) yetkilisinin açıklamasına göre; Üye Ülke temsilcilerinden oluşan Gıda Zinciri ve Hayvan Sağlığı Daimi Komitesi’nin 24 Ocak 2006 tarihinde yapılan toplantı gündeminde "kalıntı izlem planları kabul edilen 3. ülkelerin listelerindeki değişiklik" konusunun da bulunduğunu, toplantıda "Süt ve süt ürünleri" ile "kanatlı eti ve ürünleri" konusunda Türkiye’nin "Kalıntı izleme planları kabul edilen 3. Ülkeler listesine dahil edilmesi"nin uygun bulunduğunu belirtilmiştir. Karar AB Resmi Gazetesinde yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Ancak, ülkemizde Ekim 2005 de ve sonrasında görülen Tavuk Vebası vakaları nedeniyle ihracat kapandığı için bu gelişme daha ileri aşamalara taşınamadan beklemeye alınmıştır.

Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın ısıl işlem görmüş kanatlı etlerinin de AB’ye ithali konusunda baş vurması üzerine, 2007 yılı Nisan ayının ikinci yarısında yeni bir AB denetleme heyeti ülkemize gelmiştir. 10 gün süreyle incelemelerde bulunan FVO Heyeti, 8 kanatlı kesimhanesinin ileri işleme bölümleriyle birlikte, ülkemizde görülen Avian Influenza ve Newcastle vakalarıyla ilgili alınan önlemleri ve laboratuar kayıtlarını gözden geçirmiş, Tarım Teşkilatının kanatlı kesimhaneleri üzerindeki denetimlerinin etkinliği, gıda kontrol ve hastalık tespitleri konusunda laboratuarların işlevleri üzerinde durulmuştur. Heyetin düzenlediği raporda, incelenen konularda genel olarak AB normlarına uygunluğun bulunduğu, tespit edilen bazı eksikliklerin Bakanlığın t aahhütünün alınması suretiyle telafi edilebileceği ifade edilmiştir.

FVO heyetinin final raporunu SANCO teşkilatına ulaştırmasından sonra prosedürün tamamlanması için gerekli kararın alınarak, ithalat yapılabilecek Türk firmalarının listesinin ve tabi olunacak sağlık sertifikası bilgilerinin AB Resmi Gazetesinde yayınlanması beklenmektedir.

Dış Ticaret durumu

Üretimde dünyada 14. sırada olmamıza rağmen ürettiğimizin tamamına yakınını tüketmek ve daha fazlasını üretmemek zorunda kaldığımızı söyleyebiliriz.

Kaynak: Dış Ticaret Müsteşarlığı

YUMURTA TAVUKÇULUĞU

MEVCUT DURUM

Türkiye’de yumurta tavukçuluğu gerek beslenme açısında gerekse ekonomi açısından en güçlü sektörlerden biridir. 2006 yılı verilerine göre geçimini tavukçuluk sektöründen sağlayan  2 milyon vatandaşımız bulunmaktadır. Ülkemizde 3 bin 300 yumurta üreticisi günde 35 milyon yumurta üretmekte yumurta üreticileri her gün 3.5 milyon YTL'lik bir pazar oluşturmaktadırlar.

TÜRKİYE YILLIK YUMURTA ÜRETİMİ VE TÜKETİMİ

Kaynak : YUMBİR – BESD-BİR

TÜRKİYENİN YUMURTA İHRACATI

Kaynak : DTM

AYLIK YUMURTA İHRACATI (2007-2008)

Kaynak : DTM

Yumurta İhracatı Karşılaştırması (2007-2008)

İşletme ve Kümes Sayıları

Kaynak: KKGM

Dünya Yumurta Üretimi  2006

Kaynak : FAO

DÜNYADA YUMURTA ÜRETİM YAPISINDAKİ DEĞİŞİKLİKLER

Dünya Beyaz et ve Yumurta Üretimi (1970-2005) (FAO)

Dünya beyaz et ve yumurta ihracat gelişimi (1970- 2004) (FAO)

Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde yumurta üretimindeki değişim

(1970-2005) (FAO)

Dünya yumurta üretiminin kıtalar arası değişimi (1970-2005) (FAO)

Dünya yumurta üretimindeki lider 10 ülke (1970 ve 2005) (FAO)